Μέχρι τη Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου 2026 κάθε πολίτης της Ευρώπης μπορεί να δηλώσει την προτίμησή του ανάμεσα σε δέκα υποψήφια σχέδια για την επόμενη σειρά τραπεζογραμματίων. Για την Ελλάδα το ενδιαφέρον είναι διπλό: η Μαρία Κάλλας εικονίζεται στο χαρτονόμισμα των 5 ευρώ, ενώ ένα από τα δέκα σχέδια υπογράφεται από την Ελληνίδα σχεδιάστρια Μυρσίνη Βαρδοπούλου.
Τι ζητά η ΕΚΤ
Στις 23 Ιουλίου 2026 η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα παρουσίασε τα δέκα σχέδια που προκρίθηκαν για τη νέα σειρά χαρτονομισμάτων του ευρώ και άνοιξε δημόσια διαδικτυακή έρευνα, καλώντας όλους τους Ευρωπαίους να πουν τη γνώμη τους. Η έρευνα παραμένει ανοιχτή έως τις 21 Σεπτεμβρίου 2026, στις 23:59 ώρα Κεντρικής Ευρώπης, είναι διαθέσιμη και στα 24 επίσημα γλώσσες της ΕΕ και μπορεί να συμμετάσχει ο καθένας, ανεξαρτήτως ηλικίας, υπηκοότητας ή χώρας διαμονής.
Πρόκειται για την πρώτη πλήρη ανασχεδίαση των χαρτονομισμάτων του ευρώ από τότε που το νόμισμα μπήκε στην κυκλοφορία, το 2002.
Σύνδεσμος συμμετοχής: https://surveys.ecb.europa.eu/lng/el/pageTag/SurveyCampaign/cId/gObitxUmQHGly1NV/
Οι δύο θεματικές
Τα δέκα σχέδια —πέντε ανά θεματική— βασίζονται σε δύο άξονες που είχε επιλέξει το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ το 2023, ύστερα από δημόσια έρευνα στην οποία είχαν εκφράσει προτίμηση περισσότεροι από 365.000 Ευρωπαίοι:
«Ευρωπαϊκός πολιτισμός: κοινοί πολιτιστικοί χώροι». Στην εμπρός όψη εικονίζονται έξι πρόσωπα που σημάδεψαν την ευρωπαϊκή τέχνη, επιστήμη και γράμματα, και στην πίσω όψη σκηνές συλλογικής πολιτιστικής ζωής:
| Αξία | Πρόσωπο | Πίσω όψη |
|---|---|---|
| 5 € | Μαρία Κάλλας | καλλιτέχνες του δρόμου |
| 10 € | Λούντβιχ βαν Μπετόβεν | φεστιβάλ τραγουδιού με παιδική χορωδία |
| 20 € | Μαρί Κιουρί | σχολείο ή πανεπιστήμιο |
| 50 € | Μιγκέλ ντε Θερβάντες | βιβλιοθήκη |
| 100 € | Λεονάρντο ντα Βίντσι | μουσείο και εκθεσιακοί χώροι |
| 200 € | Μπέρτα φον Ζούτνερ | δημόσια πλατεία |
«Ποτάμια και πουλιά: ανθεκτικότητα μέσα από τη διαφορετικότητα». Εδώ η εμπρός όψη αφιερώνεται σε ευρωπαϊκά ποτάμια τοπία και είδη πτηνών — από τον τοιχοδρόμο στα 5 ευρώ και την αλκυόνα στα 10, μέχρι τον πελαργό στα 50 και τον σουλί στα 200 — ενώ στην πίσω όψη απεικονίζονται τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έως το Ελεγκτικό Συνέδριο.
Η διαδικασία ήταν μακρά και ασυνήθιστα ανοιχτή για ένα ζήτημα που παραδοσιακά κρινόταν αποκλειστικά σε τεχνοκρατικό επίπεδο:
- 2023: επιλογή των δύο θεματικών, μετά από πανευρωπαϊκή δημόσια έρευνα.
- Ιανουάριος 2025: ανακοίνωση των συγκεκριμένων μοτίβων ανά ονομαστική αξία.
- Ιούλιος 2025: προκήρυξη διαγωνισμού σχεδίου, ανοιχτού σε γραφίστες από όλη την ΕΕ. Υποβλήθηκαν πάνω από 1.200 αιτήσεις.
- Απρίλιος 2026: οι 25 σχεδιαστές που είχαν προκριθεί κατέθεσαν 39 ολοκληρωμένες προτάσεις σειράς.
- Ιούλιος 2026: ανεξάρτητη κριτική επιτροπή 21 ειδικών —με μέλη προτεινόμενα από τις εθνικές κεντρικές τράπεζες της ευρωζώνης και ειδικότητες που εκτείνονται από τη γραφιστική και την ιστορία έως τη νευροεπιστήμη— κατέληξε στα δέκα σχέδια, τα οποία αξιολογήθηκαν ανώνυμα.
Το ελληνικό ενδιαφέρον
Η Μαρία Κάλλας έχει επιλεγεί ως το πρόσωπο του χαρτονομίσματος των 5 ευρώ στη θεματική του ευρωπαϊκού πολιτισμού — το χαρτονόμισμα, δηλαδή, με τη μεγαλύτερη καθημερινή κυκλοφορία. Παράλληλα, το Σχέδιο Ε είναι έργο της Ελληνίδας σχεδιάστριας Μυρσίνης Βαρδοπούλου, μίας από τους δέκα δημιουργούς που πέρασαν στην τελική φάση.
Ψηφοφορία ή έρευνα;
Αξίζει να διευκρινιστεί: δεν πρόκειται για δεσμευτικό δημοψήφισμα. Οι συμμετέχοντες αξιολογούν και τις δέκα σειρές και δηλώνουν την προτίμησή τους ανά θεματική, αλλά δεν «εκλέγουν» τυπικά τον νικητή.
Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ θα αποφασίσει προς τα τέλη του 2026, συνεκτιμώντας τα συμπεράσματα της κριτικής επιτροπής, την τεχνική αξιολόγηση (ασφάλεια, ανθεκτικότητα, προσβασιμότητα) και τα αποτελέσματα δύο ερευνών: της ανοιχτής διαδικτυακής έρευνας και μιας ξεχωριστής, με τις ίδιες ακριβώς ερωτήσεις, που διενεργεί παράλληλα ανεξάρτητη εταιρεία σε αντιπροσωπευτικό δείγμα πολιτών της ευρωζώνης. Η ΕΚΤ έχει δεσμευτεί να δημοσιεύσει πλήρη έκθεση με τα ευρήματα και των δύο ερευνών μόλις ανακοινωθεί η τελική επιλογή.
Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο έχει σημασία η μαζική συμμετοχή: όσο μεγαλύτερη είναι, τόσο πιο αντιπροσωπευτική η εικόνα που θα φτάσει στο τραπέζι της απόφασης.
Η επιλογή του σχεδίου δεν σημαίνει άμεση κυκλοφορία. Θα ακολουθήσει η φάση της τελικής ανάπτυξης και της παραγωγής, ώστε τα νέα τραπεζογραμμάτια αναμένεται να φτάσουν στα πορτοφόλια μας αρκετά χρόνια αργότερα. Μέχρι τότε — και για αρκετό διάστημα μετά — τα σημερινά χαρτονομίσματα παραμένουν σε ισχύ και σε κυκλοφορία.
Όπως σημείωσε η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ κατά την παρουσίαση, τα τραπεζογραμμάτια του ευρώ δεν είναι απλώς μέσο πληρωμής αλλά μία από τις πιο απτές εκφράσεις της Ευρώπης. Η πρόσκληση, πάντως, λήγει στις 21 Σεπτεμβρίου.